هود آزمایشگاهی

هود آزمایشگاهی چیست؟

هود آزمایشگاهی (Laboratory Hood) یکی از اصلی‌ترین تجهیزات ایمنی در آزمایشگاه‌های شیمی، میکروبیولوژی، داروسازی و صنایع تحقیقاتی است که برای کنترل انتشار بخارات، گازها، ذرات معلق و عوامل آلاینده به‌کار می‌رود. این دستگاه با طراحی مهندسی‌شده و جریان هوای استاندارد، علاوه بر حفاظت از کاربر در برابر مواد خطرناک، به کاهش آلودگی محیط و جلوگیری از خطا در نتایج آزمایش‌ها کمک می‌کند.

عملکرد هود آزمایشگاهی بر اساس دو اصل اصلی است:

• ایجاد جریان هوای کنترل‌شده برای هدایت بخارات و ذرات به خارج یا به سمت فیلتر.
• فیلتراسیون و تصفیه آلاینده‌ها با استفاده از فیلترهای HEPA یا کربن فعال بسته به نوع کاربرد.

انواع هود آزمایشگاهی متناسب با نیاز و کاربری طراحی می‌شوند که برخی از انواع پر کاربرد آن عبارتند از: هود شیمیایی، هود لامینار، بازویی (مفصلی) و سقفی (کانوپی هود)

استفاده از هود آزمایشگاهی علاوه بر تأمین ایمنی فردی و محیطی، به رعایت استانداردهای بین‌المللی (مانند OSHA، NIOSH و NSF) کمک کرده و مانع از انتشار مواد خطرناک در محیط کار می‌شود.

انواع هود آزمایشگاهی

انواع هود آزمایشگاهی بر اساس نوع کاربرد، شرایط محیطی و مواد مورد استفاده، به چند دسته اصلی تقسیم می‌شوند. هر نوع هود آزمایشگاهی برای محافظت از کاربر، محیط و نمونه طراحی شده و کاربرد خاص خود را دارد.

در ادامه به معرفی مختصر انواع هود آزمایشگاهی می پردازیم تا به شما در انتخاب و خرید هود آزمایشگاهی مورد نظر یاری رسانیم:

هود شیمیایی (Chemical)

هود شیمیایی (که با نام‌های هود شیمی، فیوم هود یا هود بخار نیز شناخته می‌شود) محفظه‌ای ایمن برای تهویه دود، بخارات، گازها و گرد و غبارهای خطرناک حاصل از واکنش‌های شیمیایی است. این نوع هود آزمایشگاهی با هدف محافظت از کاربران در برابر استنشاق مواد سمی و خورنده طراحی شده و یکی از ضروری‌ترین تجهیزات ایمنی در آزمایشگاه‌های شیمی، داروسازی و پتروشیمی محسوب می‌شود.

عملکرد هود شیمیایی به این صورت است که با استفاده از یک دمنده، هوای آلوده را از سمت کاربر به داخل محفظه مکش می‌کند. این هوا یا به کمک فیلترهای تخصصی تصفیه شده و به محیط بازگردانده می‌شود، یا از طریق سیستم تهویه، مستقیماً به خارج از محیط هدایت می‌گردد. در محیط‌هایی که با اسیدها و مواد خورنده کار می‌شود، استفاده از هود شیمیایی ضد اسید بسیار ضروری است. این مدل‌ها از موادی مانند پلی‌پروپیلن یا استیل با پوشش ضد خوردگی ساخته شده‌اند تا در برابر بخارات اسیدی مقاومت بالایی داشته باشند و ایمنی بیشتری را برای کاربران فراهم کنند.

هود لامینار (Laminar)

هود لامینار یا هود میکروبی یک دستگاه آزمایشگاهی است که از نمونه های داخل محفظه در برابر آلودگی های محیطی مانند گرد و غبار، ذرات و میکروب ها محافظت می کند این دستگاه برای کارهایی که نیاز به محیط استریل دارند، مانند کشت سلولی، تومور، میکروب شناسی و صنعت نانو مناسب است.

هود لامینار دارای انواع و کلاس های مختلفی است که بر اساس جهت جریان هوا، تعداد فیلترها و سطح حفاظت تقسیم بندی می شوند. به طور کلی، سه نوع هود لامینار عمودی، افقی و کلاس ۳ (Glove Box) وجود دارند.

هود لامینار عمودی برای استفاده از وسایل بزرگ و با حجم زیاد مناسب است و هوا را به صورت عمودی به سمت پایین دمیده و از درون فضای کار خارج می کند. هود لامینار افقی برای استفاده از نمونه های حساس به آلودگی مناسب است و هوا را به صورت افقی به سمت کاربر دمیده و از جلو خارج می کند. هود لامینار کلاس ۳ برای استفاده از نمونه های خطرناک و بسیار سمی مناسب است و یک محفظه کاملا بسته دارد که تنها با دستکش قابل دسترس است.

هود بازویی متحرک

هود بازویی یا هود مفصلی به دلیل داشتن بازوی متحرک امکان جابجایی و نزدیک کردن آن به محل انجام واکنش های شیمیایی را فراهم می نماید و نقش مهمی در حفظ ایمنی پرسنل و محیط های کاری ، مراکز آزمایشگاهی، بیمارستانی، داروسازی، صنعتی، بهداشتی، دندانپزشکی و نیز صنایع الکترونیک را ایفا می نمایند.

مهمترین مزیت این سیستم ها دفع و مکش آنی آلودگی ها در محل اجرای کار قبل از ورود به فضاهای کاری یا تماس با صورت و بدن کاربران می باشد.

هود بازویی معمولا بالای سکوبندی آزمایشگاهی و به ویژه سکوبندی دوطرفه یا میز وسط آزمایشگاهی نصب گردیده و با توجه به خاصیت بازویی و متحرک بودن قادر است محیط بیشتری از فضای آزمایشگاه را پوشش دهد .

هود کانوپی (Canopy)

هود کانوپی یا هود سقفی آزمایشگاهی به طور خاص برای تخلیه مواد غیر سمی مانند گرما، بخار و بو طراحی شده اند. هود کانوپی ممکن است بر روی دیوار نصب شود یا برای مکان های شبه جزیره ای و گوشه ای از سقف آویزان شود. این نوع هود همراه با یک دمنده و کانال کشی، می تواند در طیف وسیعی عمل نماید. هود کانوپی مورد علاقه افرادی است که کمبود فضا دارند. به دلیل سهولت ادغام، می‌توان آن‌ها را در کابینت‌های موجود جاسازی کرد و به فضای زیادی نیاز ندارند.

جهت مکش هرچه بهتر این هودها از فن های سانتریفیوژ استفاده می گردد که با توجه به نیاز کارفرما فن با قدرت مکش مناسب استفاده خواهد شد. همچنین این مدل هود با توجه به محیط آزمایشگاه در اندازه های مختلف قابل ساخت می باشد.

هود واکین (Walk-in)

هود واکین، محفظه‌ ای با اندازه بزرگ است که برای جدا کردن قسمت بیرونی هود از بخار، گرد و غبار، بو و سایر ذرات مضر ساخته شده‌ است. در درجه اول، این هودها محیط را از آلودگی ذرات ایزوله می کنند و اجازه می دهند برنامه ها در یک منطقه کاری مجزا انجام شود.

هودهای واکین برای جداسازی فرآیند کار در یک فضای کاری بزرگ‌تر طراحی شده‌اند تا از آلودگی متقابل بین برنامه‌های مختلف جلوگیری کنند.

همچنین به عنوان محفظه های ماشینی نامیده می شود، این نوع از هود آزمایشگاهی برای کاربردهای مختلفی از جمله بازیابی داده ها، کشت بافت، ذخیره سازی درام و سطل زباله، گیاه شناسی، داروسازی، سنگ زنی سبک، سنباده زدن و سایر کاربردهایی که ذرات و دودهای خطرناک تولید می کنند، استفاده می شود.

هود پی سی آر (PCR)

هود پی سی آر یا ورک استیشن PCR از گروه هودهای آزمایشگاهی و نوعی فضای کاری به شمار می رود که از 3 جناح محصور شده و فضای انجام تقویت DNA یا RNA را فراهم می آورد. هود پی سی آر در محیط های آزمایشگاهی ژنتیک و زیست شناسی مورد استفاده قرار می گیرد تا آلودگی مقطعی بین نمونه ها به وجود نیاید و به منظور استریل کردن دارای لامپ های UV می باشند.

انواع مختلف هود PCR با یکدیگر از نظر ابعاد ، داشتن یا نداشتن فیلتر HEPA و یا در اختیار داشتن تایمری به منظور استریل کردن با اشعه UV متفاوت بوده و در نتیجه پیش از خرید پیش نیاز های خود را در ذهن داشته باشید . کارشناسان ما در شرکت کارن پویا نوآور آمادگی ارائه مشاوره به شما عزیزان را دارند .

هود استاندارد PCR دارای فیلتر HEPA جهت فیلتر هوا به منظور استریل کردن نمونه ها می باشد. این ناحیه کاری به شکل مداوم تحت گردش مثبت هوای فیلتر شده واقع می شود تا جلوی آلودگی محصول را بگیرد.

هود پاتولوژی (Pathology)

هود پاتولوژی جهت آزمایش‌های مولکولی، سلولی، بافتی و بررسی مایعات و نمونه هایی از جمله ادرار، خون، مدفوع و نمونه‌های ظاهری مانند گوشت و کیست ، سلول‌های سرطانی و … که توسط دکتر پاتولوژیست یا سایر پزشکان انجام می‌شود، در آزمایشگاه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

فن یا مکنده هوا استفاده شده در هود پاتولوژی ، وظیفه هدایت تمامی گازها و آلاینده‌ها و بخارهای سمی به سمت خارج از فضای آزمایشگاه را دارد. این کار علاوه بر حفظ سلامت پرسنل، از نمونه‌های آزمایشگاهی و آلوده شدن آنها نیز محافظت می‌نماید.

نحوه عملکرد هود آزمایشگاهی

بر اساس مدل هود آزمایشگاهی از چندین عنصر تشکیل شده اند: یک مخروط ورودی، فن با سرعت قابل تنظیم، فیلتر هوا و سیستم تخلیه. همچنین می‌تواند کابین‌های هود یا دیوارهای جانبی را برای محدود کردن فضای تنفسی یکپارچه کرد. همچنین هود گاهی اوقات مجهز به سیستم روشنایی است.

معمولا هود آزمایشگاهی در بالای میز کار یا تجهیزات مورد استفاده نصب می شود. لوله خروجی وظیفه استخراج بخارات ناخواسته از محل کار را بر عهده دارد. سیستم فیلتر، بخارات خطرناک را یا با استفاده از فیلتر کربن تصفیه و دوباره به محیط بازگردانده و یا با انتقال آنها به یک سیستم استخراج، به دام می اندازد و تخلیه می کند.

سیستم تخلیه

هواي آلوده توسط يك سيستم تخليه به خارج از ساختمان فرستاده مي‌شود. دو جزء مهم اين سيستم، لوله‌هايي هستند كه هواي آلوده از داخل آن‌ها جريان پيدا مي‌كند و فن يا دمنده‌هايي كه براي جابجا كردن هواي آلوده درون لوله‌ها (فن سانتریفیوژ) استفاده مي‌شوند. انتخاب، نصب و نگهداري فن ها ، دمنده‌ها و لوله‌ها وابسته به نوع هودهاي بخارات شيميايي در آزمايشگاه است و بايد به صورت جداگانه بررسي و تعيين شوند. فن هایی كه با مواد بسيار سمي يا مواد خورنده يا قابل اشتعال كار مي‌كنند، نبايد نزديك به مناطق مسكوني يا ساختمان قرار داده شوند و بايد تا حد امكان نزديك به نقطه تخليه به اتمسفر (معمولا روي پشت بام) قرار داده شوند.

سیستم عملکرد هودها به این صورت است كه هوای آلوده را مستقيما از طريق يك مجراي اختصاصي يا از طريق اتصال به سيستم تخليه مركزي به خارج از ساختمان انتقال مي‌ دهند و در برخی دیگر نیازي به تخلیه هوا نیست و هواي آلوده به کمک فیلترهاي مربوطه تصفیه و سپس به چرخه هواي محیط آزمایشگاه باز گردانده می شوند.

این نوع از هودهاي آزمایشگاهی تأمین بخشی از هواي تصفیه شده محیط آزمایشگاه را نیز بر عهده دارند. همچنین به جهت آن که وابستگی به دودکش ندارند، کارکنان آزمایشگاهی می توانند به راحتی موقعیت آن را بر حسب نیاز تغییر دهند. به طور کلی بارزترین ویژگی این نوع از هودها، امکان جابجایی آسان آن ها می باشد.

فیلتر هود

فیلتر هود آزمایشگاهی برای حذف گرد و غبار، باکتری و هر گونه ذرات معلق در هوا که در محیط آزمایشگاه وجود دارند بکار می روند و در دو نوع HEPA و ULPA وجود دارد.

فیلتر HEPA مخفف عبارت High Efficiency Particulate Air است و برای حذف ذرات معلق هوا با راندمان بالا استفاده می‌شود. این فیلترها ذرات با قطر بزرگتر از 0.3 میکرون را با یک راندمان 99.97 درصدی حذف می‌کنند.

ULPA مخفف عبارت Ultra Low Penetration Air است و برای حذف ذرات با قطر بزرگتر از 0.1 میکرون استفاده می‌شود. این فیلترها با یک راندمان 99.99 درصدی، ذرات را از هوا حذف می‌کنند.

محل قرارگیری

علاوه بر استانداردهایی که توسط کارخانه هاي سازنده رعایت می شود، جهت تعیین موقعیت هود آزمایشگاهی هم باید به موارد مختلف همچون محل مورد استفاده و فاصله آن از میزهاي کاري، درها، ستونها و پنجره ها توجه نمود.

با توجه به ماهیت مواد خطرناکی که در داخل هود آزمایشگاهی مورد استفاده قرار می گیرند، موقعیت قرارگیري این هودها از نقاط پرخطر براي آزمایشگاه محسوب می شوند و از این رو نباید در فاصله نزدیک نسبت به خروجی ها و مسیرهاي خروجی قرار داشته باشند.

انتخاب هود آزمایشگاهی

برای خرید هود آزمایشگاهی، ابتدا باید نوع فعالیت‌های انجام‌شده در آزمایشگاه را مشخص کنید. اگر با مواد شیمیایی خطرناک یا اسیدی سروکار دارید، استفاده از هود آزمایشگاهی ضد اسید با بدنه مقاوم در برابر خوردگی (مثل پلی‌پروپیلن یا فولاد با پوشش اپوکسی) ضروری است. همچنین بسته به نیاز، می‌توانید از هودهای دارای تهویه خارجی یا فیلترهای داخلی استفاده کنید. تهویه مناسب، سطح ایمنی، ابعاد متناسب با فضای کار و نور کافی از دیگر فاکتورهای مهم در انتخاب هود هستند. دقت داشته باشید که انتخاب نادرست، نه‌تنها ایمنی محیط را به خطر می‌اندازد، بلکه باعث خرابی زودهنگام تجهیزات می‌شود.

عامل دیگری که در زمان انتخاب اهمیت زیادی دارد، قیمت هود آزمایشگاهی است. قیمت‌ها بسته به برند، جنس بدنه، سیستم تهویه، و امکانات جانبی مانند نمایشگر دیجیتال یا فیلترهای تخصصی متفاوت هستند. اگرچه گزینه‌های ارزان‌قیمت در بازار وجود دارند، اما توصیه می‌شود برای حفظ سلامت پرسنل، از هودهایی با کیفیت استاندارد و خدمات پس از فروش معتبر استفاده کنید. در نهایت، با مقایسه چند مدل مختلف از نظر مشخصات فنی و قیمت، می‌توانید انتخابی هوشمندانه برای خرید هود آزمایشگاهی مناسب داشته باشید.

قیمت هود آزمایشگاهی

قیمت هود آزمایشگاهی به عوامل متعددی مانند نوع هود (شیمیایی، میکروبی، لامینار، PCR)، ابعاد، جنس بدنه (مثل استیل یا پلی‌پروپیلن)، نوع تهویه (فیلتر دار یا دارای خروجی به بیرون) و تجهیزات جانبی آن بستگی دارد. برای مثال، هود آزمایشگاهی ضد اسید که از مواد مقاوم در برابر خوردگی ساخته می‌شود، معمولاً قیمت بالاتری نسبت به مدل‌های ساده‌تر دارد. همچنین امکاناتی مانند فیلتر HEPA، کنترل پنل دیجیتال، سنسورهای هشدار و نورپردازی داخلی نیز در تعیین قیمت مؤثر هستند.

سوالات متداول (FAQ)

1. هود آزمایشگاهی چیست و چه کاربردی دارد؟

هود آزمایشگاهی یک تجهیزات ایمنی برای کنترل و تخلیه بخارات، ذرات و گازهای خطرناک در حین انجام آزمایش‌هاست. این دستگاه برای محافظت از کاربر و محیط آزمایشگاه طراحی شده است.

2. انواع مختلف هود آزمایشگاهی کدام‌اند؟

انواع رایج شامل: هود شیمیایی (هود شیمی)، هود لامینار افقی و عمودی، هود بازویی یا مفصلی و در نهایت هود سقفی آزمایشگاهی (کانوپی هود) هستند. هر کدام کاربرد خاصی دارند.

3. تفاوت هود شیمیایی و هود لامینار چیست؟

هود شیمیایی برای تخلیه بخارات و گازهای شیمیایی طراحی شده اما هود لامینار برای ایجاد جریان هوای تمیز و بدون آلودگی، به‌ویژه در آزمایش‌های حساس میکروبی استفاده می‌شود.

4. چه عواملی در انتخاب هود مناسب برای آزمایشگاه مؤثرند؟

نوع آزمایش، فضای فیزیکی، نوع مواد شیمیایی مورد استفاده، تهویه مناسب و بودجه از جمله عوامل تعیین‌کننده هستند.

5. آیا هود آزمایشگاهی نیاز به نگهداری دارد؟

بله، فیلترها باید به‌طور دوره‌ای تعویض شوند، جریان هوا باید بررسی شود و سطح داخلی هود باید تمیز نگه‌داشته شود تا کارایی آن حفظ گردد.